เรื่องน่ารู้ของอสุจิ สัญญาณเตือนสุขภาพชายไทย และภาวะมีบุตรยาก
เรื่องน่ารู้ของอสุจิ สัญญาณเตือนสุขภาพชายไทย และภาวะมีบุตรยาก
เรื่องของ “อสุจิ” หรือ “สเปิร์ม” เป็นเรื่องสำคัญใกล้ตัวของผู้ชายทุกคนที่คุณอาจไม่เคยรู้มาก่อน โดย หมอเขม (นายแพทย์พันศักดิ์ เมืองโคตร) สัลยแพทย์ทางเดินปัสสาวะและระบบสืบพันธุ์เพศชาย จากช่อง DrKame Men’s Health ได้สรุปข้อมูลสำคัญเกี่ยวกับส่วนประกอบของน้ำอสุจิ สีและลักษณะที่บอกถึงภาวะผิดปกติ ตลอดจนเกณฑ์การตรวจภาวะมีบุตรยาก เพื่อให้ผู้ชายไทยได้สังเกตและดูแลสุขภาพระบบสืบพันธุ์ของตนเองได้อย่างถูกต้อง
1. ส่วนประกอบของน้ำอสุจิ มีอะไรบ้าง?
หลายคนอาจเข้าใจผิดว่าน้ำที่หลั่งออกมาทั้งหมดคือตัวอสุจิ แต่ในความเป็นจริงแล้ว น้ำอสุจิที่หลั่งออกมาในแต่ละครั้งประกอบด้วย 2 ส่วนหลักๆ ได้แก่:
- ตัวอสุจิ (Sperm): เป็นเพียงส่วนน้อยมากๆ ของปริมาณน้ำทั้งหมดที่หลั่งออกมา
- น้ำหล่อเลี้ยงตัวอสุจิ: เป็นส่วนประกอบหลักที่มีปริมาณมากที่สุด ซึ่งอุดมไปด้วยสารอาหารและแร่ธาตุสำคัญหลายชนิด ได้แก่ สังกะสี (Zinc), กรดซิตริก (Citric Acid) และ น้ำตาลฟรุกโตส (Fructose) ที่ช่วยหล่อเลี้ยงตัวอสุจิ
2. ปริมาณ จำนวน และอายุของอสุจิในการเดินทางปฏิสนธิ
ในการหลั่งน้ำอสุจิแต่ละครั้งอย่างเป็นปกติ จะมีรายละเอียดทางกายภาพดังนี้:
- ปริมาณน้ำอสุจิ: ปกติจะหลั่งออกมาประมาณ 1.5 ถึง 5 ซีซี (cc)
- จำนวนตัวอสุจิ: มีจำนวนมากกว่า 100 ล้านตัว ต่อการหลั่งหนึ่งครั้ง
- อายุของอสุจิ: เมื่อมีการปลดปล่อยตัวอสุจิเข้าสู่ช่องคลอดของฝ่ายหญิง ตัวอสุจิสามารถมีชีวิตอยู่ภายในช่องคลอดได้นานถึง 48 – 72 ชั่วโมง (2 – 3 วัน)
กระบวนการปฏิสนธินั้น อสุจิต้องพยายามเดินทางจากบริเวณช่องคลอด ผ่านเข้าสู่มดลูก เพื่อไปปฏิสนธิกับไข่ของฝ่ายหญิง ซึ่งในระหว่างการเดินทางยาวไกลนี้ ตัวอสุจิจำนวนนับร้อยล้านตัวจะค่อยๆ ล้มหายตายจากไปตามทาง จนเหลือเพียงตัวที่แข็งแรงที่เดินทางไปถึงไข่
3. สีของอสุจิ บอกโรคและภาวะผิดปกติอะไรได้บ้าง?
ลักษณะสีของน้ำอสุจิสามารถใช้เป็นสัญญาณเตือนด้านสุขภาพได้อย่างชัดเจน โดยแบ่งตามลักษณะสีได้ดังนี้:
- สีขาวขุ่นปนเทา (สีปกติ): เป็นลักษณะสีของน้ำอสุจิที่ปกติและสมบูรณ์ ถือว่าไม่มีอะไรน่ากังวล
- สีปนแดง / น้ำตาลแดง / ปนชมพู / ปนเลือด (ฮีมาโตสเปอเมีย – Hematospermia):
- เป็นภาวะที่มีเลือดปนมากับอสุจิ
- สาเหตุ: อาจเกิดจากการอักเสบติดเชื้อบริเวณ ต่อมลูกหมาก หรือ ถุงเก็บอสุจิ หรือเกิดจากการมีเพศสัมพันธ์ที่รุนแรงจนหลอดเลือดฝอยบริเวณนั้นแตกออก
- ข้อควรระวัง: หากมีภาวะเลือดปนในอสุจิติดต่อกันเป็นเวลานาน ถือเป็นสัญญาณเตือนที่ไม่ดี เพราะอาจมีความสัมพันธ์กับ มะเร็งถุงเก็บอสุจิ หรือ มะเร็งต่อมลูกหมาก ได้
- สีปนเหลือง หรือ ปนเขียว:
- สีปนเหลือง: อาจเป็นสัญญาณของภาวะ ดีซ่าน
- สีปนเขียว หรือ มีกลิ่นผิดปกติ: มักเกี่ยวข้องกับการเกิด โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ จากการมีเพศสัมพันธ์แบบไม่ได้ป้องกัน หากพบว่าอสุจิเปลี่ยนเป็นสีเขียวหรือมีกลิ่น ควรรีบไปพบแพทย์ทันทีเนื่องจากน่าจะมีการติดเชื้อแล้ว
4. อสุจิลักษณะ “ข้น” กับ “ใส” แบบไหนดีกว่ากัน?
คำถามที่พบบ่อยคือ ลักษณะความข้นหรือใสของอสุจิ แบบไหนที่ดีกว่ากัน:
- อสุจิแบบข้น: ถือว่า ดีกว่า เนื่องจากเป็นลักษณะปกติ
- อสุจิแบบใส: หากสังเกตว่าน้ำอสุจิใสขึ้นกว่าปกติ สามารถอธิบายได้จากหลายสาเหตุ:
- การสร้างอสุจิลดลง: ร่างกายผลิตตัวอสุจิได้น้อยลง ส่งผลให้น้ำอสุจิดูไม่ขุ่นเหมือนเดิม
- การหลั่งบ่อยเกินไป: เช่น การหลั่งวันละ 2 – 4 รอบ ทำให้น้ำอสุจิสร้างขึ้นมาไม่ทัน ส่งผลให้น้ำดูใสและอาจมีปริมาณน้อยกว่าปกติ
- ปัจจัยอื่นๆ: ความเครียด การเปลี่ยนแปลงของระดับฮอร์โมน หรือสภาพแวดล้อมต่างๆ ก็มีผลกระทบทำให้น้ำอสุจิเปลี่ยนแปลไปได้เล็กน้อยเช่นกัน
5. เมื่อไหร่ที่ควรไปตรวจอสุจิ (ภาวะมีบุตรยาก)
การตรวจอสุจิมักทำเมื่อคู่รักประสบปัญหา ภาวะมีบุตรยาก โดยเกณฑ์ที่เข้าข่ายภาวะมีบุตรยาก มีดังนี้:
- ไม่ได้มีการคุมกำเนิดใดๆ
- มีเพศสัมพันธ์อย่างสม่ำเสมอติดต่อกันเป็นระยะเวลาอย่างน้อย 1 ปี แล้วยังไม่มีลูก
หากเข้าเกณฑ์ดังกล่าว แนะนำให้ เข้ารับการตรวจทั้งฝ่ายชายและฝ่ายหญิง เนื่องจากสาเหตุของภาวะมีบุตรยากอาจเกิดจากฝ่ายชายมีความผิดปกติของสเปิร์ม หรือเกิดจากปัจจัยทางฝั่งของฝ่ายหญิงก็ได้เช่นเดียวกัน


